طرز تهیه عدسپلو مجلسی برای ۴ نفر؛ دانه‌دانه با کشمش
فهرست مطالب
برای عدسپلو مجلسیِ چهار نفره، سه پیمانه برنج و یک تا یک‌ونیم پیمانه عدس بردارید. برنج و عدس را جدا بپزید، بعد از آبکش‌کردن لایه‌لایه دم بگذارید و بخشی از پیازداغ، کشمش و زعفران را برای روی دیس نگه دارید.
مهم‌ترین راه جلوگیری از شفته‌شدن این است که برنج را زنده آبکش کنید و عدس پخته را وقتی هنوز شکل خودش را دارد از حرارت بردارید. نسخهٔ پایه بدون گوشت هم قابل‌سرو است. اگر مرغ یا گوشت می‌خواهید، هرکدام را جدا آماده کنید تا آبِ خوراک با برنج مخلوط نشود.
مواد لازم عدسپلو مجلسی برای چهار نفر
مواد لازم | مقدار پایه | کاربرد |
|---|---|---|
برنج دانهبلند | ۳ پیمانه | ایرانی یا باسماتی |
عدس | ۱ تا ۱٫۵ پیمانه | تا حدی که عدس و برنج توازن داشته باشند |
پیاز | ۲ عدد متوسط | پیازداغ و طعم‌دادن به گوشت اختیاری |
کشمش پلویی و در صورت تمایل زرشک | تا ۱ پیمانه مجموع | رویهٔ ترش و شیرین |
گوشت چرخ‌کرده | ۲۰۰ گرم، اختیاری | با پیاز و ادویه جدا بپزید. |
روغن یا کره | حدود ۴ قاشق غذاخوری | پیاز، کشمش و دم‌کردن |
زعفران دم‌کرده | ۲ قاشق غذاخوری | روی دیس یا بخشی از برنج |
نمک، فلفل، زردچوبه و دارچین | به مقدار لازم | چاشنی پیاز، عدس یا گوشت |
خلال بادام و پسته | تا ۲ قاشق غذاخوری، اختیاری | برای روی دیس |
سیب‌زمینی | ۱ عدد بزرگ | ته‌دیگ؛ نان یا کاهو هم قابل استفاده است. |
خرما | ۴ تا ۶ عدد، اختیاری | هسته‌گرفته و جدا برای سرو |
خلال بادام یا پسته را برای روی پلو نگه دارید تا بخار آن را نرم نکند. اگر از خرما و کشمش با هم استفاده می‌کنید، مقدار کشمش را کم کنید. برای طعم ترش‌وشیرین، زرشک را جدا تفت دهید و به اندازهٔ دلخواه موقع سرو اضافه کنید.
در خرید عدس به یکدست‌بودن دانه‌ها دقت کنید. اگر دانه‌ها اندازهٔ نزدیک دارند، راحت‌تر می‌توانید در یک زمان از حرارت بردارید. عدس را پیش از شستن پاک کنید و سنگ‌ریزه یا دانهٔ آسیب‌دیده را جدا کنید.
طرز تهیه عدسپلو مجلسی مرحله‌به‌مرحله
اول عدس را جدا بپزید. تا زمان آماده‌شدن عدس، برنج، پیاز و کشمش را آماده کنید. عدس و برنج باید پیش از لایه‌کردن آب اضافی نداشته باشند. برای این نسخه، زمان‌ها راهنما هستند و نرمی دانه را باید در آشپزخانهٔ خودتان بررسی کنید.
آماده‌سازی برنج، عدس، پیاز و کشمش
برنج را بشویید و با توجه به نوع آن حدود یک تا دو ساعت در آب و نمک بخیسانید. عدس را بشویید؛ خیساندن کوتاه حدود ۳۰ دقیقه اختیاری است. اگر از عدس قدیمی یا درشت استفاده می‌کنید، زمان پخت را با چشیدن تعیین کنید.
پیاز را یکدست خلالی کنید تا همهٔ رشته‌ها نزدیک هم طلایی شوند. کشمش و زرشک را جدا پاک کنید و پس از آبکشی فرصت دهید آب اضافی‌شان برود. اگر خرما استفاده می‌کنید، هسته را خارج کنید و برای سرو در قطعات کوچک‌تر بگذارید.
پخت عدس تا مغز دانه نرم و پوسته سالم بماند
عدس را با آب روی حرارت بگذارید. بعد از حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه یک دانه را امتحان کنید؛ ممکن است برای نوع درشت به زمان بیشتری نیاز باشد. وقتی مغز دانه خام و سفت نیست و پوسته هنوز سالم است، آن را آبکش کنید.
عدس را در صافی بگذارید تا آب پخت به قابلمهٔ برنج منتقل نشود. اگر دانه‌ها از قبل نرم‌اند، برای پخش‌کردن در برنج از کفگیر استفاده کنید و با قاشق هم نزنید.
آبکش‌کردن برنج در زمان مناسب
برنجِ خیسانده را در آب جوش بریزید. حدود هفت دقیقه بعد یکی از دانه‌ها را امتحان کنید؛ هفت تا ده دقیقه فقط بازهٔ اولیه است. بیرون دانه باید نرم و مرکز آن کمی مقاوم باشد تا هنگام دم‌کشیدن وا نرود.
برنج را آبکش کنید و صبر کنید آب آزادش برود. اگر زمان پخت برنج و عدس متفاوت است، هرکدام را جدا نگه دارید و فقط برای دم‌کردن با هم لایه کنید.
می‌توانید عدس و برنج را در آبکش آرام کنار هم بریزید، اما لایه‌چینی در قابلمه کنترل بیشتری روی پخش عدس میدهد. اگر دانهٔ عدس خیلی نرم شده، بین لایه‌ها با کفگیر پخش کنید تا له نشود.
آماده‌سازی پیاز داغ و کشمش
پیازها را روی حرارت ملایم تا متوسط تفت دهید و گهگاه هم بزنید. وقتی پیاز طلایی شد، بخشی را جدا برای روی غذا نگه دارید. به رنگ خیلی تیره نرسانید، چون طعم تلخ آن کنار کشمش محسوس میشود.
کشمشِ آب‌گرفته را در تابه جدا با کمی کره یا روغن در حد گرم‌شدن تفت دهید. زرشک را هم جداگانه و کوتاه تفت بدهید. اگر کشمش و زرشک را از ابتدا با پیاز بپزید، زمان زیادِ پیاز ممکن است آن‌ها را خشک کند.
دارچین را بر اساس شیرینیِ کشمش کم‌کم اضافه کنید. زردچوبه و فلفل را می‌توانید به پیاز یا گوشت بدهید. برای دیس مهمانی، مقدار کمی از هر رویه را کنار بگذارید تا آخرین بخش پلو هم تزئین داشته باشد.
دم گذاشتن عدس پلو
برای ته‌دیگ، ته قابلمه کمی روغن بریزید و سیب‌زمینی نازک، لواش یا کاهو بگذارید. اگر ته‌دیگ برنجی می‌خواهید، می‌توانید کمی برنج را با ماست مخلوط کنید و کف ظرف پخش کنید. حرارت ته‌دیگ را با ضخامت قابلمه تنظیم کنید.
برنج و عدس را آرام و لایه‌لایه اضافه کنید. اگر پیازداغ یا کشمش را بین لایه‌ها دوست دارید، بخشی را داخل بریزید و بخشی را برای سرو کنار بگذارید. لایه‌ها را فشار ندهید تا بخار میانشان حرکت کند.
بعد از شکل‌گرفتن بخار، حرارت را ملایم کنید و با دم‌کنی اجازه دهید پلو حدود ۴۵ دقیقه دم بکشد. این زمان به اندازهٔ قابلمه و شعله بستگی دارد. برای رنگ روشن‌تر، زعفران را با مقداری از برنجِ دم‌کشیده مخلوط کنید و روی دیس بریزید.
اگر برای روی دیس زعفران می‌خواهید، در صفحهٔ خرید زعفران برای پلو نوع رشته و اندازهٔ بسته را بررسی کنید. برای اینکه رنگ و عطر معلوم بماند، بخشی از برنج را جدا زعفرانی کنید.
کشیدن و تزیین عدسپلو
پلو را با کفگیر و بدون فشار در دیس بکشید. اول لایهٔ برنج و عدس را پخش کنید و بعد برنج زعفرانی و پیازداغ را روی آن بریزید. اگر از خلال استفاده می‌کنید، آن را در آخر روی دیس بگذارید.
برای اینکه از هر رویه در هر کفگیر کمی برسد، پیازداغ و کشمش را در چند ردیف باریک روی دیس پخش کنید. کمی برنج ساده هم کنار دیس بگذارید تا طعم عدس و پیاز معلوم بماند.
برای زعفرانی‌کردن بخش روی دیس، اگر نوع سرگل را در نظر دارید، صفحهٔ قیمت زعفران سرگل مشخصات بسته را نشان میدهد. زعفرانِ غلیظ را کم‌کم با برنج مخلوط کنید تا رویه خیس نشود.
مرغ ریش‌ریش، گوشت قلقلی، تکه‌های گوشت و حتی نیمرو را می‌توانید جدا کنار پلو سرو کنید. اگر مهمان‌ها سلیقه‌های متفاوت دارند، رویهٔ گوشت را در ظرف جدا بگذارید تا عدس‌پلوی بدون گوشت هم قابل‌انتخاب باشد.
عدسپلو با گوشت چرخ‌کرده یا تکه‌ای
برای مدل چرخ‌کرده، ۲۰۰ گرم گوشت را با پیاز و ادویه تفت دهید و گوشت را خرد کنید تا توده‌های درشت نمانند. دمای گوشت قرمز چرخ‌کرده باید به ۷۱ درجهٔ سانتی‌گراد برسد. اگر گوشت آب انداخت، بعد از پخت بگذارید مایع اضافه کم شود و سپس روی پلو بریزید.
برای مدل تکه‌ای، راسته یا ماهیچه را با پیاز، کمی دارچین و برگ بو روی حرارت آرام بپزید. مقداری آب اضافه کنید و در قابلمه را بگذارید. در طول پخت مایع را بررسی کنید تا کف ظرف خشک نشود.
زمان ماهیچه و راسته یکسان نیست؛ پخت را تا وقتی ادامه دهید که گوشت با چنگال نرم شود. چوب دارچین و برگ بو را بردارید و در صورت تمایل کمی زعفران دم‌کرده نزدیک سرو به سس اضافه کنید.
آب گوشت را جدا در کاسه بگذارید تا برنج خیس نشود. اگر گوشت سطح خیلی مرطوبی دارد، می‌توانید پیش از سرو کوتاه در تابه به آن رنگ بدهید. برای مدل چرخ‌کرده، تفت کوتاه با پیازداغ و کمی فلفل کافی است.
عدس پلو با مرغ
مرغ را با پیاز، هویج و برگ بو آرام بپزید. یک زمان ثابت برای همهٔ تکه‌ها وجود ندارد؛ دمای بخش ضخیم و دور از استخوان باید به ۷۴ درجهٔ سانتی‌گراد برسد. وقتی مرغ پخت، استخوان‌ها را پیش از ریش‌کردن جدا کنید.
مرغ پخته را می‌توانید جدا در تابه رنگ بدهید، در سس رب و زعفران گرم کنید یا ریش‌ریش روی پلو بگذارید. اگر سس پرآب است، آن را جدا کنار دیس سرو کنید.
برای یک سس ملس، مرغ کاملاً پخته را با کمی آب پرتقال و ساقهٔ جعفری در تابه گرم کنید. سس را جدا بچشید و اگر ترش است، مقدار کمتری کنار برنج سرو کنید.
- مرغ تکه‌ای برای ظرف جدا و سرو رسمی.
- مرغ با سس زعفران برای کسی که کنار پلو سس می‌خواهد.
- مرغ ریش‌ریش برای مخلوط‌کردن روی سهم‌های جدا.
برای انتخاب میان مرغ سس‌دار و خوراک ساده، غذاهای ایرانی با مرغ شیوه‌های پخت را جدا توضیح میدهد.
برای عدس‌پلوی دانه‌دانه چه چیز را کنترل کنیم؟
مرحله | نشانهٔ درست | اشتباه رایج |
|---|---|---|
پخت عدس | مغز پخته و پوسته سالم | جوشاندن تا بازشدن پوسته. |
آبکش برنج | سطح نرم و مرکز کمی مقاوم | ادامهٔ جوش تا مغز کاملاً نرم شود. |
لایه‌چینی | دانه‌ها بدون فشار کنار هم‌اند | همزدن شدید یا کوبیدن با کفگیر. |
پیاز و کشمش | طلایی و نرم، بدون مزهٔ سوخته | تفت هم‌زمان با زمان یکسان. |
ته‌دیگ | گرمای ملایم پس از بخارکردن | شعلهٔ زیاد تا انتهای دم. |
برای کته، برنج را با مقدار آبی که معمولاً برای همان نوع برنج به کار می‌برید روی شعلهٔ متوسط بگذارید. وقتی آب آزاد روی سطح نمانده و سوراخ‌های بخار پیدا شد، عدس پخته و آب‌گرفته را روی برنج پخش کنید. دم‌کنی بگذارید و شعله را کم کنید تا هر دو دانه با هم دم بکشند. در روش آبکش می‌توانید بافت هر دو دانه را پیش از دم‌گذاشتن جدا بسنجید.
نحوه سرو عدس پلو مجلسی
برای نسخهٔ بدون گوشت، پلو را با پیازداغ، کشمش و خرما به میز ببرید و در صورت تمایل سالاد شیرازی یا ماست را جدا سرو کنید. اگر تخم‌مرغ، سویا یا ماهی را کنار پلو می‌گذارید، آن را جدا بپزید تا طعم و زمان پخت برنج تغییر نکند.
روی دیس همهٔ کشمش یا خلال را یک‌جا نریزید. ظرف کوچکی از تزئین را کنار پلو بگذارید تا هرکس سهم خودش را تعیین کند. این شیوه برای کسی که عدسپلو را ساده‌تر یا ترش‌تر دوست دارد هم کاربردی است.
اگر عدس له شد، برنج چسبید یا کشمش سفت شد چه کنیم؟
اگر قبل از دم متوجه مشکل شدید، اول ببینید کدام جزء بیش از حد آب دارد. بخار و رطوبت را با افزودن آب بیشتر جبران نکنید. رویه‌ها را جدا نگه دارید و موقع سرو بر اساس نتیجهٔ پلو اضافه کنید.
مشکل | کارِ همین نوبت | برای دفعه بعد |
|---|---|---|
عدس وا رفته | دانه‌ها را به آرامی میان برنج پخش کنید و هم نزنید. | زودتر یک دانه را امتحان کنید. |
برنج نرم شده | آب اضافه را بگیرید و برنج را فشار ندهید. | زنده‌تر آبکش کنید. |
کشمش سفت است | کشمش را جدا سرو کنید یا سهم تازه‌ای کوتاه تفت بدهید. | چند دقیقه در آب نرم و کامل آب‌گیری کنید. |
پیاز تلخ شده | آن قسمت را با پلو مخلوط نکنید. | حرارت را ملایم و خلال‌ها را هماندازه کنید. |
اگر فقط پیازها تلخ شده‌اند، آن‌ها را جدا کنید و برنج را دست نزنید. خلال تازه را نازک و یکدست ببرید و در نوبت‌های کوچک تفت دهید تا همه هم‌زمان طلایی شوند.
طرز تهیه پیاز داغ مجلسی برای عدس پلو
برای پیازداغ ترد، خلال‌ها را یکدست بگیرید. می‌توانید مستقیم تفت بدهید یا از روش آب‌جوشِ کوتاه و سپس خشک‌کردن استفاده کنید. در هر دو روش، پیش از تماس با روغن، آب اضافی را کامل بگیرید.
- پیاز را خلال کنید. اگر روش آب‌جوش را می‌خواهید، خلال‌ها را حدود پنج تا هفت دقیقه در آب بجوشانید تا کمی نرم شوند.
- پیاز را در صافی بریزید و روی دستمال تمیز پخش کنید تا آب روی خلال‌ها نماند.
- در چند نوبت در روغن تفت دهید تا طلایی شوند. اگر زردچوبه می‌خواهید، آن را نزدیک آخر اضافه کنید.
- پیاز را روی صافی یا دستمال بگذارید تا روغن اضافه خارج شود. تا نزدیک سرو از کشمش و برنج جدا نگه دارید.
خلالِ خیلی نازک سریع‌تر تیره میشود. آن را کمی زودتر از رنگِ نهایی از تابه بردارید، چون گرمای باقیمانده هنوز روی رنگ اثر دارد. اگر سس گوشت می‌خواهید، بخشی از پیاز نرم را قبل از سرخ‌شدن کامل برای سس جدا کنید.
عدسپلو را چطور برای وعدهٔ بعد نگهداری کنیم؟
برای باقیمانده، پلو را در ظرف کمعمق تقسیم کنید و ترجیحاً تا یک ساعت بعد از پخت در یخچال بگذارید. پلو را تا ۲۴ ساعت مصرف کنید یا پس از سردکردن سریع فریز کنید. اگر گرم می‌کنید، فقط یک بار تا کاملاً داغشدن گرم کنید.
اگر می‌خواهید از قبل آماده کنید، پیازداغ و کشمش را جدا نگه دارید تا در بخارِ ظرف برنج نرم نشوند. برای وعدهٔ بعد، سهمی را که می‌خورید گرم کنید و رویه یا ته‌دیگ را تازه اضافه کنید.
پرسش‌های متداول
چرا عدسپلو شفته میشود؟+
آب اضافی عدس، نرمشدن زیادِ برنج پیش از دم و همزدن شدید میتوانند پلو را چسبنده کنند. عدس و برنج را جدا آماده کنید و آرام لایه بچینید.
چه برنجی برای عدسپلو مناسب است؟+
برنج دانهبلند مثل طارم، هاشمی، فجر یا باسماتی مناسب است. زمان خیساندن و جوشاندن را با نوع برنج و بافت دانه تنظیم کنید.
عدس را جدا بپزیم یا با برنج؟+
پخت جدا کنترل بیشتری میدهد. عدس را تا نرمی مغز و سالمماندن پوسته بپزید، آب بگیرید و بعد بین لایههای برنج بریزید.
چطور پیازداغ طلایی درست کنیم؟+
پیاز را هماندازه خلال کنید و روی حرارت ملایم تا متوسط تفت دهید. از پیازِ آبدار شروع نکنید و قبل از تیرهشدن از تابه بردارید.
عدسپلو را میشود فریز کرد؟+
بله. پلو را سریع در ظرفهای کمعمق سرد کنید و سهمی فریز کنید. سهم یخچالی را تا ۲۴ ساعت مصرف کنید و برای مصرف، فقط یک بار تا کاملاً داغشدن گرم کنید.
