طرز تهیه عدسی خانگی برای ۴ نفر با پیازداغ و سیبزمینی
فهرست مطالب
برای چهار کاسه عدسی، دو پیمانه عدس سبز یا قهوهای را با پیازداغ، زردچوبه و حدود شش پیمانه آب بپزید. خیساندن عدس لازم نیست. اگر عدسی غلیظ‌تر دوست دارید، یک سیبزمینی کوچک یا چند قاشق عدس پخته را له کنید و به قابلمه برگردانید. لیمو یا آبغوره را وقتی عدس نرم شد اضافه کنید.
قوام دلخواه به این بستگی دارد که عدسی را برای یک کاسهٔ کوچک کنار نان می‌خواهید یا برای یک وعدهٔ کامل. عدسی وقتی کمی از داغی می‌افتد غلیظ‌تر می‌شود. موقع پخت، یک قاشق از آن را در نعلبکی بچشید تا هم نرمی دانه و هم بافتش را بهتر بسنجید.
برای عدسی سبز بخریم یا قهوهای؟
عدس سبز و قهوه‌ایِ کامل پس از پخت بهتر شکل دانه را حفظ می‌کنند و برای عدسیِ دانهدار مناسب‌اند. دال عدسِ قرمز معمولاً پوستگرفته و شکافته است و زودتر وا میرود. اگر با آن بپزید، خوراک نرمتر و یکدستتری به دست می‌آید. رنگِ عدس کامل به‌تنهایی زمان نرمشدن را مشخص نمی‌کند.
عدس را پیش از شستن روی سینی نگاه کنید و سنگ‌ریزه یا دانهٔ آسیب‌دیده را جدا کنید. عدسِ مانده ممکن است دیرتر بپزد. اگر نمونه تازه‌ای خریده‌اید و برای مهمان آشپزی می‌کنید، یک بار مقدار کمی از همان عدس را بپزید تا زمان واقعی‌اش دستتان بیاید.
مواد لازم عدسی برای ۴ نفر
آب و عدس را با یک پیمانه اندازه بگیرید. برای پیازداغِ روی کاسه میتوانید بخشی از همان پیاز را قبل از افزودن عدس کنار بگذارید.
مادهٔ اولیه | مقدار برای چهار کاسه |
|---|---|
عدس کامل سبز یا قهوهای | ۲ پیمانه |
آب | حدود ۶ پیمانه برای شروع |
پیاز و روغن | ۱ پیاز متوسط و ۲ قاشق غذاخوری روغن یا کره |
زردچوبه، فلفل سیاه و نمک | ۱ قاشق چای‌خوری زردچوبه، فلفل و نمک به ذائقه |
سیبزمینی و رب گوجه‌فرنگی | ۱ سیبزمینی متوسط و در صورت تمایل ۱ قاشق غذاخوری رب |
چاشنی ترش، اختیاری | اندکی پودر لیموعمانی، آبلیمو یا آبغوره پس از نرمشدن عدس |
چطور عدسی را بپزیم؟
۱. عدس را بشویید و پیاز را تفت دهید
عدس پاک‌شده را در آبکش با آب سرد بشویید. اگر به خیساندن عادت دارید، آن را در آب خنک در یخچال بگذارید و پیش از پخت آبش را دور بریزید. پیاز را نگینی خرد کنید و در روغن با حرارت متوسط تفت دهید تا نرم و طلایی شود. کمی از پیاز را برای سرو کنار بگذارید.
زردچوبه را به پیاز اضافه کنید و کوتاه هم بزنید تا عطرش بلند شود. اگر به دنبال یک طعم کلاسیک برای عدسی هستید، زردچوبه و مقدار کمی فلفل سیاه کافی است. در صفحهٔ خرید ادویهٔ آشپزی میتوانید این چاشنی‌ها را برای مصرف در خوراک‌های دیگر هم ببینید.
۲. با حرارت ملایم بپزید و سیبزمینی را اضافه کنید
عدس و آب را به قابلمه اضافه کنید و به جوش برسانید. بعد حرارت را کم کنید تا ریزجوش بزند. از حدود ۲۰ دقیقه پس از شروع ریزجوش، هر چند دقیقه یک دانه را امتحان کنید. بعضی عدس‌ها بیشتر زمان می‌خواهند. اگر پیش از نرمشدن آب کم شد، کمی آب داغ اضافه کنید تا دوباره ریزجوش حفظ شود.
اگر سیبزمینی می‌ریزید، آن را مکعبی خرد کنید و وقتی عدس رو به نرمی است اما مغزش هنوز کمی سفت مانده اضافه کنید. مکعب‌ها را یکدست بگیرید تا هم‌زمان بپزند. اگر عدس زودتر پخت، سیبزمینی پختهٔ جداگانه را اضافه کنید. عدسِ آماده با فشار پشت قاشق نرم می‌شود.
۳. قوام و چاشنی را در پایان تنظیم کنید
برای لعاب، چند قاشق عدس و سیبزمینی نرم را در کاسه‌ای له کنید و به قابلمه برگردانید. اگر هنوز آبکی است، چند دقیقه بدون در روی شعلهٔ ملایم بگذارید. در عدسی خیلی غلیظ، آب داغ را کم‌کم اضافه کنید و پس از هم‌زدن دوباره قوام را بسنجید.
اگر طعم رب را دوست دارید، آن را کوتاه جدا تفت دهید و پس از نرمشدن عدس اضافه کنید. در این مرحله نمک، کمی آبلیمو یا پودر لیموعمانی را هم میتوانید تنظیم کنید. برای مزهٔ ملایم‌تر، فلفل را نزدیک سرو اضافه کنید و پیش از ریختن دوباره بچشید. برای بررسی شکل آسیاب و وزن بسته، صفحهٔ قیمت پودر فلفل سیاه را ببینید.
اگر عدسی سفت، آبکی یا بی‌مزه شد چه کنیم؟
اگر دانه هنوز مغز سفت دارد، به پخت ملایم ادامه دهید و آب را در حدی نگه دارید که ته نگیرد. اگر رب یا لیمو را اول ریخته‌اید، دفعات بعد بعد از نرمشدن دانه اضافه کنید. برای عدسِ دیرپز، جنس و مدت نگهداری دانه، مقدار آب و شدت جوش را با هم در نظر بگیرید.
اگر دانه‌ها پخته‌اند اما عدسی بی‌مزه است، قبل از افزودن نمک زیاد، پیازداغ و چاشنیِ تازه را امتحان کنید. کمی سماق یا آبلیمو طعم را روشن‌تر می‌کند. یک تکهٔ کوچک چوب دارچین را هم میتوانید در آخرِ پخت بیندازید و قبل از سرو بیرون بیاورید. نعناع‌داغِ کوتاه یا کمی آویشن مزهٔ دیگری میدهد.
برای خوراکی با دانهٔ جدا، شعله را از اول تا آخر تند نکنید. هم‌زدن آرام برای جلوگیری از چسبیدن به کف کافی است. اگر برای صبح خیلی زود آماده می‌کنید، پخت را شبِ قبل انجام دهید و پس از خنک‌کردن درست در یخچال بگذارید. زودپز هم قابل استفاده است، ولی مقدار آب، ظرفیت و زمان را با دفترچهٔ دستگاه تطبیق دهید.
عدسی را با چه چیزهایی سرو کنیم؟
پیازداغ، چند برگ نعناع، سماق یا کمی فلفل قرمز روی هر کاسه کافی است. کنار عدسی میتوانید سنگک، لواش، سبزی خوردن، ترشی یا ماست بگذارید. اگر کشک می‌پسندید، مقدار کمی کشک پاستوریزه را طبق دستور بسته آماده و هنگام سرو اضافه کنید. در جمع، چاشنی ترش و کشک را جدا بگذارید تا هرکس مطابق سلیقه‌اش بردارد.
همین عدس کامل در غذای برنجی هم کاربرد دارد. اگر بخشی از آن را برای یک وعدهٔ دیگر کنار گذاشته‌اید، در دستور عدس‌پلو با کشمش نشانهٔ پخت عدسِ مناسب برای دم‌کردن کنار برنج را ببینید. برای عدس‌پلو آن را پیش از له‌شدن آبکش کنید.
عدسی پخته را چطور نگه داریم؟
باقی‌مانده را در چند ظرف کم‌عمق تقسیم کنید و حداکثر ظرف دو ساعت در یخچالِ ۴ درجه یا سردتر بگذارید. اگر دمای محیط از ۳۲ درجه بالاتر است، این زمان را حداکثر یک ساعت در نظر بگیرید. میتوانید عدسی را ظرف سه روز مصرف یا در بسته‌های کوچک فریز کنید. تاریخ را روی هر ظرف بنویسید تا سراغ سهم قدیمی‌تر بروید.
برای مصرف، فقط سهمی را که لازم دارید گرم کنید. اگر عدسی یخ‌زده است، آن را در یخچال یخ‌زدایی کنید. روی اجاق تا رسیدن همهٔ خوراک به ۷۴ درجه گرم کنید و برای قوام، کمی آب داغ اضافه کنید. عدسی‌ای را که مدت نگهداری‌اش بیرون یخچال نامعلوم است با گرم‌کردن دوباره برای سرو آماده فرض نکنید.
پرسش‌های متداول
آیا عدس برای عدسی باید خیس بخورد؟+
خیر. عدس کامل را پاک و آبکشی کنید. سپس با آب کافی و حرارت ملایم بپزید و زمان را از روی نرمی دانه بسنجید.
برای دو پیمانه عدس چقدر آب بریزیم؟+
برای شروع حدود شش پیمانه از همان پیمانهٔ اندازهگیری آب بریزید. بسته به جذب عدس و قوام دلخواه کمی آب داغ اضافه کنید.
چطور عدسی آبکی را غلیظ کنیم؟+
چند قاشق عدس نرم یا سیبزمینی را له کنید و برگردانید. اگر لازم بود، چند دقیقه بدون در و با حرارت ملایم ادامه دهید.
رب یا آبلیمو را چه زمانی اضافه کنیم؟+
پس از نرمشدن عدس اضافه کنید. رب را میتوانید جدا کوتاه تفت دهید و آبلیمو یا آبغوره را هنگام تنظیم مزه بریزید.
برای عدسی دانهدار چه عدسی مناسب است؟+
عدس سبز یا قهوهای کامل. دال عدس قرمزِ پوستگرفته سریعتر وا میرود و بافت نرمتر و یکدستتری میدهد.
